"Niech będzie błogosławione imię Boga od wieków na wieki, albowiem do Niego należą mądrość i moc. On zmienia czasy i pory,
On utrąca królów i ustanawia królów, udziela
mądrości mądrym, a rozumnym rozumu.
On odsłania to, co głębokie i ukryte:
wie, co jest w ciemnościach,
u Niego mieszka
światłość."

(Daniel 2:20-22)

    "Pamięć jest częścią żydowskiego pojmowania świata. (...) Pamięć o Ziemi Świętej i Świętych Pismach, o historii narodu żydowskiego przed i po wygnaniu z Izraela (...)

    Wspomnienie, pamięć i historia należą do istoty judaizmu (...) Przeszłość nie jest gdzieś daleko w tyle, lecz znajduje się przed człowiekiem, który przeżywa ją we wspomnieniu. Znaczenie, jakie przywiązuje się do pamięci, wynika z wyjątkowej historii Żydów, którzy rozproszeni po całym świecie często nie mieli żadnej ojczyzny, nie pozwalano im jej mieć. (...)

    Pamiętać znaczy zatem uświadamiać sobie historię i krytycznie się z nią rozliczać. (...)

    Pamięć ma znaczenie nie tylko dla Żydów, ale także dla nas wszystkich. Obejmuje ona po prostu informacje o stratach, nad którymi możemy jedynie ubolewać.
Jednak pamięć wykracza ponad to i umożliwia nam poznanie naszej własnej historii, w której odnajdujemy własną tożsamość, a także odsłania przed nami korzenie naszego postępowania, sposób myślenia i odczuwania w trakcie historycznych działań. (...)

    Ten, kto się boi przed rozliczeniem, kto chciałby uchronić swój wcześniej ustalony obraz świata, ten w swojej pewności siebie tym bardziej dozna wstrząsu. Historia zawsze nas dosięgnie i nie pomoże tu zapomnienie.
Przedłuża ono naszą niepewność i bezradność w obchodzeniu się z problemami i trudnymi kwestiami. Pamięć natomiast uwalnia nas i daje nam siłę do świadomego kształtowania teraźniejszości i przyszłości. (...)" - Heiko Haumann.

--------------------------------------------------

Indeks map historycznych: Index.

--------------------------------------------------

Materiały opracowywane na podstawie: patrz Bibliografia.

--------------------------------------------------