Oleśnica

Miasto Oleśnica jest siedzibą powiatu w województwie dolnośląskim. Liczy 38 tys. mieszkańców (1998 r.). Jest położony na Nizinie Oleśnickiej, nad rzeką Oleśnicą (prawy dopływ Widawy).

W XI wieku istniał w tym miejscu gród książęcy i targowe podgrodzie, położone przy słynnym szlaku bursztynowym. Oleśnica była wzmiankowana w 1189 roku, jako Olesniz. W XIII wieku powstał gród kasztelański, który uzyskał prawa miejskie w 1255 roku. Od 1312 roku Oleśnica była stolicą księstwa oleśnickiego. Od 1329 roku Oleśnica znalazła się pod zwierzchnictwem Czech i dzieliła losy polityczne Śląska. Od XIV wieku w Oleśnicy istniało liczne skupisko Żydów. W 1389 roku powstała samodzielna gmina żydowska. W 1417 roku wybudowano synagogę. W 1453 roku w Oleśnicy oskarżono Żydów o zbezczeszczenie hostii, w wyniku czego wydalono wszystkich Żydów z miasta. W XVI wieku w Oleśnicy ponownie powstała gmina żydowska. Istniały wówczas tutaj znane drukarnie hebrajskie. Między innymi drukarnia Chaima Schwarza, w której w 1530 roku wydrukowano pierwszą książkę żydowską po niemiecku. W 1535 roku wielka burza wyrządziła tak wielkie zniszczenia w mieście, że mieszczanie oskarżyli o wszystko Żydów i wypędzili ich z miasta. Synagogę później przerobiono na kościół. W 1555 roku w Oleśnicy ponownie powstała gmina żydowska, jednakże już w 1575 roku została zlikwidowana. Od 1742 roku Oleśnica znajdowała się w państwie pruskim. W 1750 roku powstała gmina żydowska w Oleśnicy. W 1758 roku w mieście żyło 24 Żydów. W 1880 roku w Oleśnicy żyło 330 Żydów.
    W okresie międzywojennym urzędową niemiecką nazwą miasta był Oels.
    Podczas działań wojennych w 1945 roku miasto zostało wyzwolone przez armię sowiecką. Podczas walk zniszczeniu uległo 80% zabudowy miejskiej.

Z ciekawostek: gotycki kościół zamkowy (XIV w.), zamek książąt oleśnickich, później Podiebradów z pozostałościami gotyckiego zamku (XIV w.), gotycki kościół poaugustiański, powstały z połączenia 2 kościołów (XVI w.), obwarowania miejskie (XIV-XVI w.) z gotycką Bramą Wrocławską (częściowo rekonstruowane).

- Synagoga w Oleśnicy (ul. Łużycka) - 9 pkt

Synagoga w Oleśnicy została wybudowana pod koniec XIV wieku. Po wypędzeniu Żydów z miasta w roku 1535 budynek ten zamieniono na magazyn, a później na arsenał. W celu umożliwienia wtaczania armat - przebito szerokie wejście do kruchty i podobne w ścianie wschodniej W 1695 roku synagogę przebudowano na kościół ewangelicki. W roku 1730 spłonął. Po odbudowie w roku 1734 jego wieża otrzymała dach, naśladujący chińską pagodę. W 1968 roku budynek odrestaurowano i stanowi filię wrocławskiej Parafii Ewangelicko-Augsburskiej oraz siedzibę Kościoła Zielonoświątkowców.
    Budynek synagogi wzniesiono w stylu gotyckim. Pierwotnie była to budowla dwunawowa halowa o sześciu polach sklepiennych. W wyniku kolejnych prac remontowych zburzono wewnętrzne filary i założono drewniane sklepienie kolebkowe.

Przy ulicy Wojska Polskiego znajdował się cmentarz żydowski, założony w 1821 roku. Został on jednak zniszczony i obecnie znajdują się w tym miejscu koszary wojskowe.